Print

2018 წ. საპრეზიდენტო პროგრამის მე-2 ნაწილი

საპრეზიდენტო საარჩევნო პროგრამა:

„გაბრწყინებული საქართველოსთვის!..“

[16 პუნქტიანი პროგრამის მე-2 ნაწილი]

მსოფლიო საზოგადოებაში ჩვენი ქვეყნის სახელდების

დამკვიდრების საკითხი

 

პროექტი

საქართველოს პრეზიდენტის

ბრძანებულება № 2

2018 წლის ნოემბერი

. თბილისი

პრეზიდენტის ადმინისტრაციასთან არსებული:

მსოფლიო საზოგადოებაში ჩვენი სახელმწიფოებრივი სახელდების დამკვიდრების მოსამზადებელი კომისიის

შექმნისესახებ

 

ვეყრდნობი რა 2018 წლის 28 ოქტომბერს ჩატარებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში საქართველოს მოსახლეობის მიერ გამოხატულ ნებას, საქართველოს კონსტიტუციის 53-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად:

1. შეიქმნას: პრეზიდენტის ადმინისტრაციასთან არსებული: მსოფლიო საზოგადოებაში ჩვენი სახელმწიფოებრივი სახელდების დამკვიდრების მოსამზადებელი კომისია“;

2. პრეზიდენტის ადმინისტრაციასთან არსებული: მსოფლიო საზოგადოებაში ჩვენი სახელმწიფოებრივი სახელდების დამკვიდრების მოსამზადებელი კომისიის“ სტრუქტურა და სამუშაო დებულება დამტკიცებულ იქნეს საქართველოს პრეზიდენტის მიერ მიღებული შესაბამისი განკარგულებით.

3. ეს ბრძანებულება ძალაში შევიდეს მისი გამოქვეყნებისთანავე.

მიხეილ სალუაშვილი

 

                                      „საქართველო“ - „Saqartvelo“,

                                                         და:

                                          „ქართველი“ - „Qartveli“

აღნიშნული კომისისს შექმნის მიზანია - იურიდიული საფუძვლის შემზადება - დღევანდელი მსოფლიოს სახელმწიფოებისა და მათი სხვადასხვა გაერთიანებებისადმი განკუთვნილი მიმართვისათვის, რათა, მათ მიერ, ჩვენი ქვეყნის დასახელებისა და ეროვნების აღსანიშნავად, ტრანსლიტერაციის საერთაშორისო ნორმებზე დაყრდნობით, გამოყენებული იქნეს ის სახელდება, რომელსაც, ჩვენ, ქართველები ვიყენებთ:

„საქართველო“ - „Saqartvelo“, და: „ქართველი“ - Qartveli“

 

 

როგორც ვიცით, საქართველოს სახელწოდებად:

- დასავლურ ქვეყნებში დამკვიდრებულია, როგორც - გეორგია“ [Georgia];

- უმეტეს სლავურ საზოგადოებებში [რუსული გავლენით], სახელი გრუზია (gruzʲɪjə/), ხოლო

- სპარსულ-თურქულად „გურჯისტან“

 

ევროპულ ენებში გავრცელებულ ჩვენი ქვეყნის სახელწოდებას, კერძოდ:

ინგლისურ ჯორჯიას,

ფრანგულენოვან - ჟეორჟის,

იტალიურ - ჯორჯას,

ესპანურ - ხეორხეიას,

გერმანულ გეორგიენს, და ა.შ.

მეცნიერები, ტრადიციული თვალსაზრისით, ქართველთა აღმნიშვნელ ევროპულ ეთნონიმებს ბერძნულ სიტყვას “გეორგიოს“ უკავშირ ებენ; და იგი:

ერთ შემთხვევაში - მიწის მუშას, ანუ - მიწათმოქმედს ნიშნავს,

მეორე შემთხვევაში კი - წმინდა გიორგის თაყვანისმცემელს.

 

როგორც დასავლური ისევე რუსულენოვანი ეგზონიმები ["გარეთა სახელწოდება“] ეფუძნება ქართველების უძველეს სპარსულ განსაზღვრება - „vrkan/gurgan“-, რომელიც მგლების ქვეყანას ნიშნავს, და რაც - გმირობისა და სიძლიერის სიმბოლო იყო.

არაბებისათვის ქართველები - „ჯურზანის“ ეთნონიმით არიან სახელდებულნი, რაც, თავის მხრივ, სირიული - „გურზანიდან“ მომდინარეობს.

„ჯურზანი“-დან გაჩნდა - „ქურჯი“, „ქურჯი“-დან - „გურჯი“ [რაც ლამაზის სინონიმიც იყო], რითაც დღეს ქართველები მახლობელი აღმოსავლეთის მუსლიმურ ქვეყნებში არიან ცნობილნი, მაგალითად, თურქეთში.

მეცნიერთა ნაწილი მიიჩნევს, რომ დასავლეთში დამკვიდრებული საქართველოს თანამედროვე სახელწოდება - გეორგია“ [Georgia], „ჯურჯია“, „გგეორგია“-ს არაბულ ფორმას წარმოადგენს.

X-XV ს-ბის სპარსული საისტორიო წყაროები საქართველოს - „გორჯესთანს“ უწოდებენ, ხოლო ქართველებს - „გორჯიანს“.

თურქებისთვის საქართველო - „გურჯისტანი“, ხოლო ქართველები - „გურჯები“ არიან.

რუსულ მატიანეებში XVI საუკუნიდან ჩნდება „გურჯი“-დან მიღებული რუსული - „გრუზინ“, რომელიც თავდაპირველად გამოითქმოდა როგორც - „გურზი“.

ეთნონიმი „გრუზია,“ „გრუზინი“ სხვადასხვა ხალხებში, განსაკუთრებით სლავურ ენებში, რუსული ენიდან გავრცელდა.

საქართველოს იაპონურად - „გურუჯია“ ჰქვია; ჩინურად კი (ჰანის დიალექტზე - „გელუჯია.“

 

რაც შეეხება ინგლისურენოვან სიტყვა: გეორგია“ - „Georgia“-ს.

ტერმინი - „Georgian“, ინგლისურ ენაში, ძირითადად: XVIII - XIX-ე საუკუნეების (1714 - 1830) ბრიტანეთის იმპერიის „გეორგიანულ“ ეპოქას აღნიშნავს.

ამ დროს ინგლისს მართავდნენ ჰანოვერის დინასტიის მეფეები:

ჯორჯ I (George I) დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის მეფე 1714-1727 წლებში;

ჯორჯ II (ინგლ.George II) დიდი ბრიტანეთის მეფე 1727 - 1760 წ.წ.;

ჯორჯ III (ინგლ.George III) დიდი ბრიტანეთის და ირლანდიის მეფე 1760-1801 წ.წ. დიდი ბრიტანეთის და ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს მეფე 1801-1820 წ.წ.;

ჯორჯ IV (ინგლ. George IV) დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს და ჰანოვერის მეფე 1820-1830 წლებში.

 

გეორგია“, „Georgia“-თა მმართველობის ეპოქამ ბევრი სიახლე და „სიკეთე“ მისცა ბრიტანეთისა და მსოფლიოს ისტორიას, კულტურაას და არქიტექტურას.

შესაბამისად, გეორგია“, „Georgia“-თა მთელ ამ, ას წელზე მეტი ხნიან, მმართველობის პერიოდს მადლიერმა შთამომავლობამ - „გეორგიანული“, ანუ - „ჯორჯიან ერა/Georgian era“ დაარქვა, და მას სრულიად კონკრეტული შინა-არსი აქვს ინგლისელისა თუ ინგლისურად მკითხველისათვის.

ტერმინი - „ჯორჯიან“, „Georgian“, ასევე გამოიყენება სოციალური ისტორიისა და არქიტექტურის კონტექსტში, რაც ალბათ, გარკვეულ დაბნეულობას იწვევს „ჯორჯიან“-ის ეთნონიმად აღსანიშნავად.

 

ჩვენი ქვეყნის სახელდებასთან მიმართებაში, ბოლო ასწლეულის ისტორია ასეთია:

1918 წლის 26 მაისს, საქართველოს, სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ეწოდა: საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა“;

1921 წლის 25 თებერვალს, წითელი არმიის შემოჭრის შემდეგ, პოლიტიკურ წყობილებასთან ერთად სახელიც შეეცვალა და ამჯერად საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა ეწოდა;

1990 წლის 14 ნოემბერს, ეწოდა:საქართველოს რესპუბლიკა“;

1995 წლის 24 აგვისტოს მიღებული „საქართველოს კონსტიტუციის“ მიხედვით, ქვეყნის ოფიციალური სახელწოდება გახდა: საქართველო“.

ვფიქრობთ, დადგა დრო მსოფლიო საზოგადოებას შევთავაზოთ, რათა ჩვენთან მიმართებაში მტკიცედ დამკვიდრდეს სახელდება: საქართველო“ - „Saqartvelo“, და: „ქართველი“ - „Qartveli“.

დღეისათვის, სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ISO) მიერ დადგენილია ქვეყნებისა და დამოკიდებული ტერიტორიების სახელების კოდები.

სტანდარტის ოფიციალური სახელწოდებაა - „კოდები ქვეყნებისა და მათი ქვედანაყოფების აღსანიშნავად“ [მათ შორისაა - ნაწილი 1: ქვეყნის კოდები - ISO 3166].

ქვეყნის კოდები ISO 3166-1 სტანდარტის სახით პირველად - 1997 წელს გამოჩნდა ISO 3166-ის მეხუთე განახლებისას, როდესაც მოხდა ISO 3166 სისტემის შემდეგ სამ ნაწილად დაყოფა:

ISO 3166-1 alpha-2 - ორნიშნიანი სისტემა,

ISO 3166-1 alpha-3 - სამნიშნა სისტემა, და

ISO 3166-1 რიცხვითი - სამციფრიანი სისტემა,

[ეს უკანასკნელი შემოღებული იქნა იმ ადამიანებისთვის ან/და სისტემებისთვის, რომლებიც არალათინურ დამწერლობას იყენებენ. ჩვენს შემთხვევაში ესაა კოდი - 268].

ქვეყნის ანბანური კოდები ISO 3166-ში თავიდანვე, 1974 წლიდან, იყო დართური, ხოლო ქვეყნის რიცხვითი კოდები, მეორე განახლებისას - 1981 წელს დაერთო.

დღეისათვის, გაეროს წევრ სახელმშიფოთა შორის, სამოცდაათამდე ქვეყნისათვის, ISO 3166-1 alpha-2 - ორნიშნიანი სისტემაში დასახელების განსაზღვრისას, პირველი ორი ასოს მაგიერ გამოყენებულია: 1-ლი და მეორეს შემდგომი რომელიმე ასო-ნიშანი.

ასე მაგალითად, ყოფილ საბჭოთა კავშირში შემავალი ზოგიერთი ქვეყნის დასახელება ასე აღინიშნება:

ბელარუსი - BY; ესტონეთი - EE; თურქმენეთი - TM; ლატვია - LV; ლიტვა - LT; მოლდოვა - MD; სომხეთი - AM; ტაჯიკეთი - TJ; უკრაინა - UA; ყაზახეთი - KZ; ყირგიზეთი - KG.

ამგვარი აღნიშვნის მატარებელი ზოგიერთი ქვეყნის კოდური დასახელება ასეთია:

ავსტრია - AT; ბულგარეთი - BG; დანია - DK; თურქეთი - TR; მაკედონია - MK; მალტა - MT; მონაკო - MC; მონტენეგრო - ME; პოლონეთი - PL; პორტუგალია - PT; სერბეთი - RS; სლოვაკეთი - SK; სლოვენია - SI; შვეიცარია - CH; და ა.შ.

ჩვენი შემოთავაზებით, ხსენებული საკითხი, საქართველოს სახელდებასთან მიმართებაში შემდეგნაირად უნდა მოგვარდეს:

შესაბამისი გადაწყვეტილების შემთხვევაში, საქართველოს სახელმწიფოს სახელდება:

ISO 3166-1 alpha-3 სამნიშნა სისტემაში იქნება - „SAQ“; ხოლო

ISO 3166-1 alpha-2 - ორნიშნიანი სისტემაში, გამოყენებული იქნება არა სახელდება „SAQARTVELO“-ს პირველი ორი ასო: „SA“, არამედ: 1-ლი და მე-3 ასო-ნიშანი, და ჩაიწერება როგორც - „SQ“,

საბოლოოდ, აღნიშნული სტანდარტით, ჩვენი ქვეყნის დასახელება - „SAQARTVELO“, კოდური სისტემით ასე განისაზღვრება:

ISO 3166-1 alpha-3 სამნიშნა სისტემაში - „SAQ“;

ISO 3166-1 alpha-2 - ორნიშნიანი სისტემაში - „SQ“;

[ამდაგვარადვე აღინიშნება - ISO 3166-2-ის ოდებითაც - SQ],

ხოლო - დღეისათვი მოქმედი „რიცხვითი კოდი - 268“ დარჩება უცვლელი.