Print

კანონიერი ხელისუფლების სამართალმემკვიდრეობის საკითხისათვის

საქართველოში

კანონიერი სახელისუფლებო შტოს

სამართალმემკვიდრეობის საკითხისათვის

 

შინაარსი

 

შესავალი

პირველი ნაწილი:

     1. წინარე ისტორია

     2. დევნილობაში მყოფი კანონიერი ხელისუფლება

მეორე ნაწილი:

„საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციით“

განსაზღვრული საკითხები

     I. თავი:

     ზოგადი შესავალი - უფლებამოსილების ვადები

     II. თავი:

     სახელისუფლო შტოების  უფლებამოსილებათა

     უწყვეტობის საკითხისათვის

     1.1 საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი

     1.2 დასკვნის მაგიერ

     2.1 საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი

     2.2 დასკვნის მაგიერ

     3.1 საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო

     3.2 საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი

     3.3. დასკვნის მაგიერ

მესამე ნაწილი:

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას

მოწამეობრივად აღესრულების შედეგად შექმნილი მდგომარეობით

ნაკარნახევი სამართლებრივი ნაბიჯები

       1.1 აუცილებელი საკადრო და საკონსტიტუციო ცვლილება

       1.2 დასკვნის მაგიერ

მეოთხე ნაწილი:

კანონიერი ხელისუფლების სამართალმემკვიდრის საკითხისათვის

        1. საქართველოში დე-ფაქტოდ არსებული უკანონო

           ხელისუფალის მიერ გაკეთებული იძულებითი აღიარება

        2. 1995 წლის 28 ოქტომბრის [14 ნოემბრის] შემდგომად

            შექმნილი მდგომარეობის სამართლებრივი ასპექტები

 

საქართველოში

კანონიერი სახელისუფლებო შტოს

სამართალმემკვიდრეობის

საკითხისათვის

 

შესავალი

საერთაშორისო სამართლის პრინციპებზე დაყრდნობით აგებული ყოველი ქვეყნის ძირითადი კანონის თანახმად, სახელმწიფოს უმაღლესი ძალაუფლება ეკუთვნის ხალხს, რომელიც თავის ამ უფლებას ახორციელებს - სახელმწიფო ხელისუფლების წარმომადგენლობითი ორგანოების არჩევის გზით.

მსოფლიო თანამეგობრობის მიერ გაზიარებული „ადამიანის უფლებათა დეკლარაციის“ მუხლის თანახმად - „ყოველ ადამიანს აქვს უფლება მონაწილეობდეს თავისი ქვეყნის მართვა-გამგეობაში ან უშუალოდ, ანდა თავისუფლად არჩეულ წარმომადგენელთა მეშვეობით[მუხლი 21,1]; ამავე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად - „ხალხის ნება უნდა იყოს საფუძველი მთავრობის ძალაუფლებისა; ეს ნება უნდა გამოიხატებოდეს პერიოდულ და გაუყალბებელ არჩევნებში, რომლებიც უნდა ტარდებოდეს საყოველთაო და თანასწორი საარჩევნო უფლების პირობებში, ფარული კენჭისყრით, ანდა სხვა თანაბარმნიშვნელოვანი ფორმების მეშვეობით, რომლებიც უზრუნველყოფენ ხმის მიცემის თავისუფლებას“.

შესაბამისად, მხოლოდ კანონიერი და თავისუფალი არჩევნების გზით შექმნილი სახელმწიფო ხელისუფლების წარმომადგენლობითი ორგანო, მისი უფლებამოსილების უწყვეტობის პრინციპის გათვალისწინებით, მიიჩნევა - ქვეყნის კანონიერ ხელისუფლად.

წინამდებარე გამოკვლევის მიზანია - განვიხილოთ, საქართველოში 1991-1992 წლების მოვლენების შედეგად ქვეყანაში მომქმედი კანონიერი სახელისუფლო შტოს სახელმწიფო მართვის სათავეებიდან იძულებითი ჩამოცილებისა და, შემდგომად, მის სამართალმემკვიდრებასთან დაკავშირებული საკითხები.

 

პირველი ნაწილი

1. წინარე ისტორია

1991 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებული „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“ [რომელიც მიღებულია საქართველოს სსრ მეცხრე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს რიგგარეშე სესიის მიერ 1978 წლის 15 აპრილს; საქართველოს სსრ 1984 წლის 7 იანვრის, 1986 წლის 5 ივლისის, 1989 წლის 18 ნოემბრის, 1990 წლის 20 მარტის და 18 აგვისტოს; საქართველოს რესპუბლიკის 1990 წლის 14, 15, 22 ნოემბრის, 11, 28 დეკემბრის, 1991 წლის 29 იანვრის, 27, 28 თებერვლის, 20 მარტის, 14, 23, 27 აპრილის, 23 მაისის, 14 ივნისის, 25 ივლისის, 2, 10, 26 აგვისტოს, 11 და 30 ოქტომბრის კანონებით შეტანილი ცვლილებებით და დამატებებით] პრეამბულაში (გვ. 2-3) ვკითხულობთ:

„საქართველოს სახელმწიფოებრიობა, რომელიც საუკუნეთა სიღრმეში იღებს სათავეს, XIX საუკუნის დასაწყისში დაკარგულ იქნა უცხო ძალის ჩარევის შედეგად.

ქართველი ხალხი არასოდეს შეჰგუებია სახელმწიფოებრიობის დაკარგვას.

1917 წლის თებერვალში დაემხო რუსეთის იმპერია, რამაც ქართველ ხალხს შესაძლებლობა მისცა 1918 წლის 26 მაისის დამოუკიდებლობის აქტის გამოცხადებით აღედგინა საუკუნეზე მეტი ხნის წინ რუსეთის თვითმპყრობელობის მიერ გაუქმებული სახელმწიფოებრიობა.

ქართველმა ერმა თავისი პოლიტიკური ნება განახორციელა 1919 წლის 12 მარტს, როდესაც დამფუძნებელი კრების პირველ სხდომაზე ქვეყნისა და ისტორიის წინაშე ცნო და დაადასტურა ადრე მღებული დამოუკიდებლობის აქტი, შემდეგ კი 1921 წლის 21 თებეტვალს მიიღო საქართველოს კონსტიტუცია.

1921 წლის თებერვალ-მარტში საბჭოთა რუსეთმა უხეშად დაარღვია 1920 წლის 7 მაისის სამშვიდობო ხელშეკრულება და შეიარაღებული აგრესიის გზით მოახდინა საქართველოს ოკუპაცია, რასაც შემდგომში მოჰყვა მისი ფაქტობრივი ანექსია.

საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში საქართველოს იძულებითი ყოფნის მთელი პერიოდი აღინიშნა სისხლიანი ტერორითა და რეპრესიებით (განსაკუთრებით 1924, 1936-38, 1949-51, 1956 წლებში), რისი უკანასკნელი გამოვლინება იყო 1989 წლის 9 აპრილის ტრაგედია, ამ მოვლენამ თვისობრივად ახალ ეტაპზე აიყვანა საქართველოში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა...“ [იხ. გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, 26/11-1991 წ.].

XX საუკუნის 80-იანი წლების მიწურულს საქართველოში განვითარებული მოვლენებით გამოკვეთილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენისათვის ბრძოლის დამაგვირგვინებელი მონაკვეთი, სამართლებრივი თვალსაზრისით, უნიკალური თავისებურებებით ხასიათდება.

და მართლაც, 1990 წელი - „... საქართველოს ისტორიაში შევიდა, როგორც კომუნისტური მმართველობის უსისხლოდ შეცვლისა და ქვეყნის სათავეში ეროვნული, კანონიერი ხელისუფლების მოსვლის წლად.

1990 წლის დასაწყისისათვის ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა მოძრაობამ თითქმის უკვე შეძლო მთელი ერის გამოფხიზლება და მისი თავისუფლების აღდეგნის სულისკვეთებით გაჟღენთვა...

საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა, რომელმაც მიაღწია მთელი მოსახლეობის კონსოლიდაციას ეროვნული თავისუფლების აღდგენის იდეის გარშემო, უაღრესად საშიშ და ანგარიშგასაწევ ძალად ყალიბდებოდა იმპერიისათვის... მაგრამ, სამწუხაროდ, არც ეს უკანასკნელი იჯდა გულხელდაკრეფილი, რაც გამოიხატებოდა მის მიერ ხელოვნურად მოწყობილ, ჩვენი სამშობლოს თავისუფლების წინააღმდეგ გამიზნულ, შეუწყნარებელ პროვოკაციებში.

კრემლის მიერ მოწყობილ პროვოკაციულ ჩანაფიქრს _ გაეხლიჩა და დისკრედიტაცია გაეწია ეროვნული მოძრაობისათვის, დაუყოვნებლივ აუღო ალღო ბატონ ზვიად გამსახურდიას მეთაურობით აღორძინებულმა ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა მოძრაობამ:

- „გამომჟღავნდა ეროვნული მოძრაობის განადგურების მცდელობა კორუმპირებული მაფიის მიერ, რომელსაც ფარულად წარმართავს ოფიციოზი... ეს ყოველივე საბოლოო მიზნად ისახავს საქართველო სამოქალაქო ომის პროვოცირებას და საგანგებო მდგომარეობის შემოღებას, რასაც დიდი ხანია ამზადებს კრემლი, რათა ჩაახშოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა“ (ზვიად გამსახურდიასა და სხვათა: „მიმართვა ქართველი ერისადმი“, გაზ. „ახალგაზრდა ივერიელი“, 1990 წლის 5 მაისი).

შემდგომი მოვლენები ისე განვითარდა, რომ ზემოთ მოყვანილი მიმართვის ტექსტზე ხელმომწერნი იძულებულნი შეიქმნენ გამიჯვნოდნენ 1990 წლის 13-15 მარტს გამართულ საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის საგანგებო კონფერენციის მიერ არჩეულ ეროვნულ ფორუმში მყოფთ. აი, ფრაგმენტი განცხადებისა, რომელიც 1990 წლის 12 მაისს გაზეთ „ახალგაზრდა ივერიელში“ გამოქვეყნდა:

„საქართველოს ჰელსინკის კავშირი, მონარქისტული (კონსერვატიული) პარტია, წმიდა ილია მართლის საზოგადოება და სრულიად საქართველოს მერაბ კოსტავას საზოგადოება, გამოდიან მრგვალი მაგიდის შექმნის ინიციატორები და სათანამშრომლოდ იწვევენ ყველა პოზიტიური, რეალური ძალის მქონე ეროვნულ-პოლიტიკურ ორგანიზაციას. მრგვალი მაგიდის მიზანია: დღევანდელი პოლიტიკური ვითარებიდან გამომდინარე, საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის რეალისტური კონცეფციის შექმნა“.

1990 წლის 15 მაისს გაზეთი „ახალგაზრდა ივერიელი“ აქვეყნებს იმავე წლის 11 მაისს მიღებულ - „საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის პოლიტიკურ პარტიათა და ორგანიზაციათა მრგვალი მაგიდის წესდებას“, იქვეა გამოქვეყნებული, მათი პოლიტიკური კონცეფცია, რომელშიც ვკითხულობთ:

„...იმისათვის, რომ საქართველოში არჩეულ იქნას ჭეშმარიტად ერის ნების გამომხატველი და მისი ინტერესების დამცველი ორგანო, რომელიც მხოლოდ არსებული, ობიექტური რეალობის გათვალისწინებით იმოქმედებს და არა სხვა ქვეყნის ინტერესებითა და მისდამი ერის ინტერესების საზიანო კომპრომისებით, აუცილებელია:

შეიქმნა პირობები, რათა არჩევნებში მონაწილეობა მიიღოს საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის რადიკალურმა ოპოზიციამ, რათა მოსკოვისადმი დაქვემდებარებული პოლიტიკური ძალები, უმაღლეს არჩევით ორგანოში უმცირესობაში აღმოჩნდნენ...“.

აქ ყურადღება უნდა მიექცეს ფრაზას - „შეიქმნას პირობები“. მაინც რა იგულისხმება მასში?

ბატონი ზვიად გამსახურდიას მეთაურობით მოქმედი ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ძალების ერთ-ერთი პირველი გამარჯვება იყო 1990 წლის 9 მარტს, საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭოს მიერ მიღებული დადგენილება, რომელმაც შექმნა - მსოფლიო პრეცენდენტი, როდესაც - მმართველი რეჟიმი, თავისივე არსებული კანონების დაცვით, თავის თავს ფაქტობრივად უკანონოდ აცხადებს:

დადგენილება

საქართველოს სახელმწიფოს

სუვერენიტეტის დაცვის გარანტიების შესახებ

 

„...საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭო:

ადასტურებს საქართველოსა და საბჭოთა რუსეთს შორის 1920 წლის 7 მაისს დადებული ხელშეკრულების დარღვევის პოლიტიკური და სამართლებრივი შეფასების საკითხთა საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭოს კომისიის დასკვნას და აღიარებს, რომ 1921 წელს თებერვალში საქართველოში საბჭოთა რუსეთის ჯარების შემოყვანა და მთელი ტერიტორიის დაკავება, სამართლებრივი თვალსაზრისით, წარმოადგენდა სამხედრო ჩარევას (ინტერვენციას) და ოკუპაციას არსებული პოლიტიკური წყობის დამხობის მიზნით, ხოლო პოლიტიკური თვალსაზრისით _ ფაქტობრივ ანექსიას;

გმობს საქართველოს ოკუპაციას და ფაქტობრივ ანექსიას საბჭოთა რუსეთის მიერ, როგორც საერთაშორისო დანაშაულს და ესწრაფვის საქართველოსთვის 1920 წლის 7 მაისის ხელშეკრულების დარღვევის შედეგების გაუქმებასა და საბჭოთა რუსეთის მიერ ამ ხელშეკრულებით აღიარებული საქართველოს უფლებების აღდგენას.

საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭო აცხადებს უკანონოდ და ბათილად:

1924 წლის 21 მაისის მუშურ-გლეხურ სამოკავშირეო ხელშეკრულებას, საქართველოს საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკასა და რუსეთის საბჭოთა ფედერაციულ სოციალისტურ რესპუბლიკას შორის;

1922 წლის 12 მარტის სამოკავშირეო ხელშეკრულებას ამიერკავკასიის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკათა ფედერალური კავშირის შექმნის შესახებ“.

კიდევ ვიმეორებთ - ეს იყო ქართველო ხალხისა და მისი ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის პირველი, მსოფლიო პრეცენდენტის არმქონე გამარჯვება.

ყოველივე აღნიშნულის შემდეგ, საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის საგანგებო კონფერენციის (1990 წლის 13-16 მარტი) დადგენილებაში ჩაიწერება:

„პარიტეტულ საწყისებზე შეიქმნას ეროვნული ფორუმი, რომელიც იქნება საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის კოორდინირებული ხელმძღვანელობის ცენტრი, რომელიც მოიწვევს საყოველთაო ეროვნულ ყრილობას და გარდამავალი კოალიციური ოპოზიციური ხელისუფლების საყოველთაო დემოკრატიულ არჩევნებს“.

ბატონი ზვიად გამსახურდია დარწმუნდა რა იმაში, რომ ოფიციოზის მიერ მართული კორუმპირებული მაფია, ეროვნული მოძრაობის განადგურების მიზნით, ცდილობდა ფორუმში შეღწევას, რაც - „საბოლოოდ მიზნად ისახავდა საქართველოში სამოქალაქო ომის პროვოცირებას და საგანგებო მდგომარეობის შემოღებას“, გადაწყდა: გადამჭრელი ზომების მიღებისათვის, მიეღწიათ ეროვნული მოძრაობის მთელი შინაგანი პოტენციალის მობილიზებისათვის. ამისათვის, უპირველეს ყოვლისა, საჭიროდ ჩათვალეს გამიჯნოდნენ - „გარდამავალი კოალიციური ოპოზიციური “ ხელისუფლების ფორმირების ყოველგვარ მცდელობას.

არჩევნებში მონაწილეობის მიზნით შექმნილმა „მრგვალმა მაგიდამ“ გადაწყვიტა, რომ „შეექმნა პირობები“ არჩევნების გზით ხელისუფლებაში ეროვნული ძალების მოსვლისათვის, „რათა მოსკოვისადმი დაქვემდებარებული პოლიტიკური ძალები, უმაღლეს არჩევით ორგანოში, უმცირესობაში აღმოჩენილიყვნენ“. ასეთი პირობების შექმნა კი, მხოლოდ ოფიციალურ ხელისუფლებაზე მშვიდობიანი ფორმებით ზეწოლის შედეგად იყო შესაძლებელი, რათა ისინი იძულებულნი გამხდარიყვნენ, მიღებული გადაწყვეტილების შედეგად, თვითონვე მოეხდინათ თავისი თავის უკანონოდ გამოცხადება - რაც უნდა გამხდარიყო სამართლებრივი საფუძველი, ახალი არჩევნებისათვის „კანონიერი“ სტატუსის მისანიჭებლად.

და აი, ბატონ ზვიად გამსახურდიას ხელმძღვანელობით, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერის ფუნქციის შემსრულებელი „მრგვალი მაგიდის“ ძალისხმევის პრაქტიკული შედეგი - 1990 წლის 20 ივნისს უზენაესი საბჭოს მიერ მიღებული ორი დადგენილება:

 

I. „საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭოს დადგენილება

საქართველოს სახელმწიფო სუვერენიტეტის დაცვის გარანტირების შესახებ საქართველოს უზენაესი საბჭოს 1990 წლის 9 მარტის დადგენილებაში დამატებების შეტანის შესახებ:

1. დადგენილებას, მეათე აბზაცის შემდეგ, დაემატოს შემდეგი აბზაცი:

„აღნიშნავს რა, რომ ინტერვენციისა და ოკუპაციის შედეგად საქართველოში დამყარებული ხელისუფლება (რევოლუციური კომიტეტი), ხოლო შემდგომ შეზღუდული, ვიწრო კლასობრივ საწყისებზე აგებული საბჭოები... არ გამოხატავდნენ ქართველი ხალხის ჭეშმარიტ, თავისუფალ ნება-სურვილს, საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭო აცხადებს:

უკანოონდ და ბათილად ყველა აქტს, რომელიც აუქმებდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პოლიტიკურ და სხვა ინსტიტუტებს და ცვლიდა მათ გარეშე ძალაზე დამყარებული პოლიტიკური და სხვა სამართლებრივი დაწესებულებებით (ე.წ. საქართველოს რევკომის 1921 წლის 16 და 26 თებერვალს, 24 მარტის გადაწყვეტილებანი და სხვა)“.

2. დადგენილებას ბოლოში დაემატოს შემდეგი ტექსტი:

„დაიწყოს მოლაპარაკება საქართველოს სსრ და რუსეთის სფსრ შორის პრინციპულად ახალი, სუვერენული სახელმწიფოებისათვის შესაფერისი ურთიერთობების დამყარების მიზნით, რასაც საფუძვლად უნდა დაედოს 1921 წლის თებერვალ-მარტში რსფს რესპუბლიკის მთავრობის მიერ საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან 1920 წლის 7 მაისს დადებული ხელშეკრულების დარღვევის ფაქტის აღიარება და მისი პოლიტიკური და სამართლებრივი შედეგების სათანადო შეფასება რსფსრ რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მიერ...“;

 

II. „საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭოს დადგენილება:

საქართველოს უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა არჩევნების შესახებ კანონის ძირითადი კონცეფციისა და საქართველოს უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა არჩევნების დანიშვნის თაობაზე:

1. დაევალოს საქართველოს სსრ სახალხო დეპუტატთა საბჭოების დეპუტატების არჩევნების შესახებ საქართველოს სსრ კანონის პროექტების შემმუშავებელ საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის კომისიას პოლიტიკურ პარტიებთან, საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ორგანიზაციებსა და მასობრივ მოძრაობებთან ერთად, ერთი თვის ვადაში, მოამზადოს განსახილველად და მისაღებად საქართველოს უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა არჩევნების შესახებ კანონის პროექტი.

2. საქართველოს უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა არჩევნების კანონის პროექტს საფუძვლად დაედოს მრავალპარტიული არჩევნები მაჟორიტარული და პროპორციული საარჩევნო სისტემის გათვალისწინებით.

3. დაინიშნოს საქართველოს უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა არჩევნები კვირას, 1990 წლის 28 ოქტომბერს“.

ამდენად პირველი ეტაპი - „პირობების შექმნისა“ წარმატებით დაგვირგვინდა.

დაიწყო მეორე ეტაპი - საარჩევნო კანონი უნდა შექმნილიყო ისეთი, რომ მასზე დაყრდნობით არჩეული ხელისუფლება არ გამხდარიყო იურიდიულ-ფორმალური გამგრძელებელი საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭოსი.

მიუხედავად არსებული ხელისუფლების წინააღმდეგობისა, ბატონ ზვიად გამსახურდიასა და „მრგვალი მაგიდის“ მეთაურობით მოქმედი ეროვნულ განმათავისუფლებელი მოძრაობა, უდიდესი ძალისხმევის შედეგად (სამტრედიის რკინიგზის ბლოკირება და სხვა), მაინც აღწევს სასურველი საარჩევნო კანონის მიღებას... კანონისა, რომელიც აკმაყოფილებდა „მრგვალი მაგიდის“ რამდენიმე ძირითად მოთხოვნას, კერძოდ:

- საქართველოში უნდა ჩატარდეს საყოველთაო, მრავალპარტიული, შეუზღუდავი, დემოკრატიული არჩევნები;

- იმისათვის, რომ არჩევნები იყოს საყოველთაო, იგი ჩატარებულად უნდა ჩაითვალოს თუ მასში მონაწილეობას მიიღებს საქართველოს კანონიერი მოსახლეობის მინიმუმ 51%;

- არჩევნებში მონაწილე პოლიტიკური პარტიები, არ ცნობენ რა არსებული საბჭოთა ხელისუფლების კანონიერებას, რეგისტრაციას გაივლიან მხოლოდ საარჩევნო კომისიაში, რომელიც, თავის მხრივ, დაკომპლექტებული იქნება არჩევნებში მონაწილეობის მსურველი პოლიტიკური პარტიების თითო წარმომადგენლისაგან.

ამდენად, ბატონ ზვიად გამსაურდიასა და „მრგვალი მაგიდის“ სხვა წევრების ზემოთ აღნიშნული ძალისხმევის შედეგად, 1990 წლის 28 ოქტომბრის არჩევნებს შეექმნა ისეთი პირობები, რომლებიც ქმნიდნენ კანონიერი არჩევნებისათვის საჭირო, ყველა სამართლებრივ ბაზისს; ეს უკანასკნელი კი იურიდიულად იმდენად უნაკლო გახლდათ, რომ 1990 წლის 28 ოქტომბრის არჩევნებში გამარჯვებული ნებისმიერი ძალა იურიდიულად დაკანონდებოდა არა როგორც - საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭოს ფორმალური გამგრძელებელი, არამედ, ერთგვარად, 1918-1921 წლების საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამართალმემკვიდრე - კანონიერი ხელისუფლება.

ყოველივე ზემოთქმული მიღწევის შემდეგ, დაიწყო უშუალოდ არჩევნებისათვის მზადების მესამე და გადამწყვეტი ეტაპი.

საარჩევნო კანონის მიღების და საარჩევნო კომისიაში რეგისტრაციაში გატარების შემდეგ, 1990 წლის 10 სექტემბრის „მრგვალი მაგიდის“, რიგით 44-ე შეხვედრის მონაწილეებმა, მხარი დაუჭირეს ბატონ ზვიად გამსახურდიას წინადადებას და სრულიად საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის პოლიტიკურ პარტიათა და ორგანიზაციათა „მრგვალი მაგიდის“ საარჩევნო ბლოკს უწოდეს: „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“.

საქართველოს უზენაეს საბჭოში დეპუტატთა არჩევნების საარჩევნო ბიულეტენში საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“ მეთორმეტე ნომრად იყო წარმოდგენილი. საარჩევნო ბლოკში გაერთიანებული იყო - ჰელსინკის კავშირი, წმ. ილია მართლის საზოგადოება, მერაბ კოსტავას საზოგადოება, ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი, ეროვნული ფრონტი - რადიკალური კავშირი, ლიბერალურ-დემოკრატიული კავშირი, ეროვნულ-ქრისტიანული პარტია.

ქართული ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ძალისხმევა წარმატებით დაგვირგვინდა: ქართველმა ხალხმა და სრულიად საქართველოს მოსახლეობამ 1990 წლის 28 ოქტომბრის არჩევნებში ხმა მისცა საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ფლაგმანს, საარჩევნო ბლოკს „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველოს“, რითაც, პირველად, 70-წლიანი კომუნისტური მმართველობის ისტორიაში, ქვეყნის სათავეში მოვიდა - კანონიერი, ჭეშმარიტად დემოკრატიული გზით არჩეული, ეროვნული ხელისუფლება.

„საქართველოს უზენაეს საბჭოში დეპუტატთა არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისიის ცნობა - 1990 წლის 28 ოქტომბერს ჩატარებული საქართველოს უზენაესი საბჭოს არჩევნების შესახებ:

საქართველოს უზენაესი საბჭოს არჩევნების შესახებ კანონის 55-ე მუხლის შესაბამისად, ცენტრალური საარჩევნო კომისია აცხადებს, რომ ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობამ შეადგინა 3. 444. 002; საქართველოს უზენაესი საბჭოს არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო 2. 406. 742 ამომრჩეველმა, რაც ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობის - 69,88 პროცენტს შეადენს; ხმის მიცემაში მონაწილეობა მიიღო 2 311 923 ამომრჩეველმა, რაც საერთო რაოდენობის 67,13 პროცენტს შეადგენს. ბათილად ცნობილია 84 798 ბიულტენი.

1. პროპორციული სისტემით არჩევნებისას პარტიების (საარჩევნო ბლოკების) სასარგებლოდ მიცემული ხმების რაოდენობა შემდეგნაირად განაწილდა:

3. საქართველოს კომუნისტური პარტია: 688. 382 - 29,58%

12. „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“: 1. 248. 111 - 53,99%

- „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველოს“ საარჩევნო ბლოკის პარტიული სიით არჩეულია 81 დეპუტატი; საქართველოს კომუნისტური პარტიის პარტიული სიით არჩეულია 44 დეპუტატი...“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოში სამართლიანობისა და კანონიერების აღდგენა-დამკვიდრების პრინციპები“, თბ. 2012 წ., გვ. 5-11].

საქართველოს სახელმწიფოს სათავეში მოსული კანონიერი ხელისუფალის წინაშე უმნიშვნელოვანესი ამოცანა იდგა, რამეთუ 1990 წ. 28 ოქტომბრის არჩევნების შემდგომად დაიწყო - „... ახალი ხანა, რომელიც უნდა დაგვირგვინდეს საქართველოს სრული სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენით.

ახალი კონსტიტუციის შემუშავებამდე საქართველოს არსებული კონსტიტუცია, სათანადო ცვლილებებითა და დამატებებით, იმოქმედებს გარდამავალი პერიოდის მოთხოვნათა შესაბამისად, როგორც საქართველოს რესპუბლიკის დროებითი ძირითადი კანონი.

გარდამავალი პერიოდი ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის უმნიშვნელოვანესი ეტაპია, რომლის განმავლობაში უნდა მომზადდეს საქართველოს სრული სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის რეალური საფუძვლები.

1991 წლის 31 მარტს ჩატარებული რეფერენდუმით საქართველოს რესპუბლიკის მოსახლეობამ ხმა მისცა საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენას 1918 წლის 26 მაისის დამოუკიდებლობის აქტის საფუძველზე. რეფერენდუმის შედეგი გახდა დამატებითი სამართლებრივი და ზნეობრივი საფუძველი საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მიერ 1991 წლის 9 აპრილს საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტის მიღებისა, რითაც მთელ მსოფლიოს ეცნობა ქართველი ერისა და მთლიანად საქართველოს რესპუბლიკის მოსახლეობის ერთსულოვანი ნება“ [იხ. „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“ პრეამბულა, გვ. 3].

საქართველოს უზენაესი საბჭოს მიერ 1991 წლის 9 აპრილს მიღებულ იქნა დადგენილება - „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობის შემოღების შესახებ“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „ზვიად გამსახურდიადან - ზვიად გამსახურდიამდე: 1991 – 1995 წ.წ.“, თბ. 1995 წ., გვ. 47].

„1991 წლის 26 მაისის საპრეზიდენტო არჩევნებში, კანონიერების სრული დაცვით, პრეზიდენტობის ალტერნატიულ კანდიდატთა შორის, საქართველოს მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობის ნებით, მოხდა დამოუკიდებელი საქართველოს პირველ პრეზიდენტად, ბატონ ზვიად გამსახურდიას არჩევა...“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოში სამართლიანობისა და კანონიერების აღდგენა-დამკვიდრების პრინციპები“, თბ. 2012 წ., გვ. 37].

რუსეთის იმპერიული ძალებისა და საქართველოში მომქმედი შეიარაღებული ოპოზიციის ერთობლივი მოქმედებით 1991 წ, 22 დეკემბერს დაწყებული სამხედრო გადატრიალების შედეგად, 1992 წ. 2 იანვარს შექმნილმა „სამხედრო საბჭომ“ და „დროებითმა მთავრობამ, იურიდიულ ნორმათა უგულვებელყოფით - შეაჩერა საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის მოქმედება და საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი - დამხობილად, ხოლო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო - დაშლილად გამოაცხადა.

 

2. დევნილობაში მყოფი კანონიერი ხელისუფლება

1991 - 1992 წ.წ. მოვლენების შედეგად, 1992 წ. 6 იანვარს, საქართველოს რესპუბლიკის კანონიერი სახელისუფლო შტოები - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი და მინისტრთა კაბინეტი, იძულებული შეიქნენ დაეტოვებინათ საქართველო, და თავისი მოვალეობის შესრულება - ჩეჩნეთის რესპუბლიკა იჩქერიაში, დევნილობაში მყოფთ გაეგრძელებინათ.

 „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“ 108-ე და 113,1 მუხლზე დაყრდნობით, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1992 წ. 9 მარტის დადგენილებით, 1992 წ, 12-13 მარტს, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველი მოწვევის მე-2 სესიის მორიგი სხდომა - ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ გროზნოში გაიმართა [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 457-458].

მიზეზთა გამო, ამ სხდომას საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე [აკ. ასათიანი] და მისი მოადგილე [ნ. ბურჭულაძე] არ დასწრებიან.

1992 წ. 12 მარტის სხდომის გახსნის შემდეგ, დეპუტატთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით, მიღებულ იქნა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილება - „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებითი თავმჯდომარის არჩევის სესახებ“, რომელშიც კერძოდ ვკითხულობთ:

„... საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის 114-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო ადგენს:

1. არჩეულ იქნას მერაბ კიკნაძე საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებით თავმჯდომარედ.

2. ეს დადგენილება ძალაში შედის განკარგულების მიღებისთანავე“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 459-460].

დევნილობაში მყოფმა კანონიერმა სახელისუფლო შტომ - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ მიიღო, საქართველოში შეიარაღებული გზით მომხდარი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგებიდან გამომდინარე არაერთი აუცილებელი მიმართვა, გადაწყვეტილება თუ განცხადება [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 458-481].

„საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და მსოფლიო ქვეყნების პარლამენტარებისადმი“ გაკეთებულ მიმართვაში კერძოდ ვკითხულობთ - „... რადგანაც საქართველოს მოსახლეობას არ სურს შეურიგდეს ხუნტის მმართველობას და აგრძელებს ბრძოლას კანონიერად არჩეული ხელისუფლების აღსადგენად, სისხლისღვრა-რეპრესიების შემდგომი ესკალაცია გარდაუვალია. ერთადერთი გამოსავალი შექმნილი მდგომარეობიდან არის მმართველობის კანონიერი სტრუქტურების, პრეზიდენტისა და პარლამენტის ნორმალური ფუნქციონირების აღდგენა.

საქართველოს რესპუბლიკის პარლამენტი მოუწოდებს გაეროს და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებს, ასევე ყველა ქვეყნის პარლამენტს და მთავრობას, დაგმონ საქართველოს კანონიერი ხელისუფლების ძალადობით დამხობა, პუტჩში საბჭოთა არმიის გამოყენება და ედ. შევარდნაძის სამარცხვინო ალიანსი დანაშაულებრივ ხუნტასთან; ამხილონ საქართველოში ადამიანის უფლებათა დარღვევევბი; თავი შეიკავონ დიპლომატიური და ნებისმიერი სახის სხვა ურთიერთობისაგან არაკანონიერ ხელისუფლებასთან.

საქართველოს რესპუბლიკა არ არის პასუხისმგებელი ხუნტასთან დადებულ არავითარ ხელშეკრულებაზე“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 465-466].

ანალოგიური თხოვნაა ასახული - „ევროპის თანამეგობრობის საბჭოსადმი“ განკუთვნილ მიმართვაში - „... საქართველოს პარლამენტი მიმართავს ევროპის თანამეგობრობას არ ცნოს უკანონო ხელისუფლება და თავი შეიკავოს იმ ხუნტასთან ნებისმიერი კონტაქტისაგან, რომელსაც სათავეში უდგას ედ. შევარდნაძე. საქართველოს რესპუბლიკა არ კისრულობს პასუხისმგებლობას უკანონო ხელისუფლებასთან დადებულ არც ართ შეთანხმებაზე“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 475].

საქართველოში მომხდარისადმი, რუსეთის იმპერიული ძალების მხილების შემცველ მიმართვაში - „რუსეთის უზენაესი საბჭოსა და პრეზიდენტისადმი“, მკაცრადაა დაგმობილი საქართველოში მომხდარში უცხო ქვეყნის ჩარევის ფაქტი. კერძოდ მასში ვკითხულობთ - „1991 წ. 22 დეკემბერს ყოფილ პარტოკრატთა და სისხლის სამართლის დამნაშავეთა დანაშაულებრივი ხუნტის უკანონო შეიარაღებულმა ფორმირებებმა წამოიწყეს საქართველოს რესპუბლიკის კანონიერი ხელისუფლების წინააღმდეგ პირდაპირი მოქმედება. სამწუხაროა, მაგრამ არსებული ფაქტების საფუძველზე დგინდება, რომ რუსეთი, საქართველოში მომხდარი სახელმწიფო გადატრიალების უშუალო მონაწილეა. პუტჩისტთათვის გაწეული დახმარების მასშტაბები და რუსეთის შეიარაღებულ ძალთა აშკარა მონაწილეობა საომარ მოქმედებაში შეიძლება სევადაროთ ბოლშევიკური რუსეთის მიერ 1921 წელს წარმოებულ ღია სამხედრო აგრესიას...

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო აცხადებს მტკიცე პროტესტს ყოველივე ამის გამო და მოუწოდებს რუსეთის ფედერაციის უზენაეს საბჭოს:

1. შეწყვიტოს საქართველოს რესპუბლიკის სუვერენულ სახელმწიფოს შიდა საქმეებში ჩარევა;

2. საყოველთაოდ მიღებული საერთაშორისო უფლებების ნორმათა თანახმად დაგმოს სამხედრო გადატრიალება, რომელსაც ადგილი ჰქონდა საქართველოს რესპუბლიკაში და სეწყვიტოს ყოველგვარი ურთიერთობა უკანონო რეჟიმთან, რომელმაც შეიარაღებული ძალადობის გზით მოახდინა ხელისუფლების უზურპაცია;

3. დაიწყოს კანონიერ ხელისუფლებასთან საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტთან და უზენაეს საბჭოსთან მოლაპარაკება, დსთ-ს ჯარების, რომლებიც რუსეთის ფედერაციის იურისდიქციაში იმყოფებიან, საქართველოს რესპუბლიკის ტერიტორიიდან დაუყოვნებლივ გაყვანის თაობაზე;

4. დაუყოვნებლივ გატანილ იქნას ბირთვული, ქიმიური და ბაქტერიული იარაღი საქართველოს რესპუბლიკის ტერიტორიიდან...“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 467-468; 469-470].

საქართველოს სახელისუფლო ვერტიკალის ლეგიტიმურობის საკითხთან დაკავშირებით, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ მიიღო სპეციალური დადგენილება  - „1991 წლის 22 დეკემბერს რესპუბლიკაში მომხდარი მოვლენების პოლიტიკური შეფასების შესახებ“, რომელშიც კერძოდ ვკითხულობთ:

„... იმის გამო, რომ საქართველოს პრეზიდენტს არ უთქვამს ხელისუფლებაზე უარი, ხოლო პარლამენტს არ მიუღია არანაირი გადაწყვეტილება თვითდაშლაზე და არც ახალი არჩევნების დანიშვნაზე, პრეზიდენტი, ისევე როგორც საქართველოს პარლამენტი, წარმოადგენს ერთადერთ ლეგიტიმურ ხელისუფლებას რესპუბლიკაში.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო ადგენს

1) 1991 წლის დეკემბრისა და 1992 წლის იანვრის მოვლენები, რომლებიც მოხდა საქართველოში, კვალიფიცირებულ იქნას, როგორც სამხედრო სახელმწიფო გადატრიალება;

2) არაკანონიერი ხელისუფლების („სამხედრო საბჭო“, „დროებითი მთავრობა“, „სახელმწიფო საბჭო“ და ..) შექმნა კვალიფიცირებულ იქნეს როგორც ხელისუფლების უზურპაცია;

3) ყველა აქტი, რომელიც მიღებულია საქართველოს არაკანონიერი ხელისუფლების მიერ, მათ შორის პარლამენტის არჩევნების დანიშვნის აქტი, გამოცხადდეს იურიდიულ ძალის არმქონედ;

4) სახელმწიფო გადატრიალების ორგანიზატორების მოქმედება კვალიფიცირებულ იქნას როგორც სამშობლოს ღალატი...“[იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 472].

ამავე დღეს, ანუ 1992 წ. 13 მარტს, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მიერ მიღებულ დოკუმენტში - „აქტების თაობაზე, რომლებიც მიიღო ეგრეთ წოდებულმა სამხედრო საბჭომ, დროებითმა მთავრობამ და სახელმწიფო საბჭომ“, კერძოდ ვკითხულობთ:

„...სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, რომელსაც ადგილი ჰქონდა საქართველოს რესპუბლიკაში, ხუნტის .. სამხედრო საბჭოს მიერ შექმნილი არაკანონიერი ორგანოები... უხეში ძალისა და მუქარის გამოყენებით ცდილობენ მართონ სახელმწიფო. ამასთანავე, ისინი იღებენ გარკვეულ გადაწყვეტილებებს, რომლებიც, მათი აზრით, სახელმწიფო კანონიერი ხელისუფლების აქტებისა და მართვის იურიდიული და ფაქტობრივი ძალის იგივეობას წარმოადგენს.

ხუნტის ასეთი ქმედება არაკანონიერი და მიუღებელია როგორც საქართველოს რესპუბლიკის მოქმედი კანონმდებლობის, ასევე საერთაშორისო სამართლის აქტების თვალსაზრისით...

ხუნტა მიზნად ისახავს მისცეს ლეგიტიმური ხასიათი სახელმწიფო ხელისუფლების უზურპაციას. ამისათვის ხუნტა ცდილობს შეიმუშაოს კანონი არჩევნების შესახებ... და დანიშნოს პარლამენტის არჩევნები.

მომქმედი კანონმდებლობის... და მსოფლიო პრაქტიკის თვალსაზრისით, არჩევნების შესახებ კანონის (ისევე როგორც ნებისმიერი სხვა კანონის) მიღების და არჩევნების თარიღის დანიშვნის უფლება აქვს მხოლოდ ხალხის მიერ არჩეულ საკანონმდებლო ხელისუფლების უმაღლეს ორგანოს, ანუ საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოს, რომელიც არჩეულია 1990 წლის 28 ოქტომბრის საყოველთაო, მრავალპარტიული არჩევნებით.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო ადგენს:

1. .. სამხედრო საბჭოს, დროებითი მთავრობის, სახელმწიფო საბჭოსა და მისი სამართალმემკვიდრე უკანონო სახელმწიფო სტრუქტურების მიერ მიღებული აქტები ანულირებულია, ანუ ჩათვლილია გაუქმებულად და საქართველოს მოქალაქეებისათვის არ გააჩნიათ აუცილებელი იურიდიული ძალა.

2. საქართველოს რესპუბლიკაში მოქმედებს - საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუცია, საქართველოს რესპუბლიკის კანონები და სახელმწიფო ხელისუფლების და მართვის კანონიერი ორგანოს ის აქტები, რომლებიც დემოკრატიული წესითაა მიღებული, საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის და კანონების მოთხოვნების შესაბამისად[იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 479-480].

1992 წ. 10 მარტს შექმნილი ე.წ. „სახელმწიფო საბჭოს“ მორიგი უკანონო გადაწყვეტილების მხილების მიზნით, „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“ 113-ე მუხლის თანახმად, 1992 წლის აპრილში მიღებულ იქნა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილება - „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო ხელისუფლების უკანონო სტრუქტურების მიერ დანიშნული სახელმწიფო ორგანოების არჩევნების შესახებ“, რომელშიც ვკითხულობთ:

ვინაიდან სამხედრო ხუნტა, რომელიც თავის თავსსახელმწიფო საბჭოსუწოდებს და რომელმაც შეიარაღებული ძალადობის გზით მოახდინა სახელმწიფო ხელისუფლების უზურპაცია, ცდილობს დანაშაულებრივი რეჟიმის დაკანონებას არჩევნების ჩატარების გზით;

ვინაიდან არავის აქვს უფლება დანიშნოს არჩევნები ქვეყნის სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს გარდა;

ვინაიდან, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ, პირველი სესიის 13 მარტის სხდომაზე მიღებულ მიმართვაში მოუწოდა საქართველოს რესპუბლიკის მოსახლეობას სამხედრო ხუნტის გადაწყვეტილებათა ბოიკოტისა და სრული სამოქალაქო დაუმორჩილებლობისაკენ,

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი ადგენს:

1. ჩაითვალოს საქართველოს რესპუბლიკაში ხელისუფლების უკანონო სტრუქტურების მიერ მიღებული საარჩევნო კანონი და ნებისმიერი აქტი არჩევნების დანიშვნის შესახებ იურიდიული ძალის არმქონედ, არჩევნები - უკანონოდ, არჩევნების შედეგები - ბათილად.

2. დადგენილება ძალაშია მიღებისთანავე“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 481-482].

უკანონო ხელისუფალის მიერ 1992 წ. 11 ოქტომბერს ჩატარებული ე.წ. არჩევნების თაობაზე, 1992 წ. 14 ოქტომბერს, ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ გროზნოში გამართულ საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველი მოწვევის საგანგებო სესიაზე, მიღებულ იქნა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილება - „საქართველოს რესპუბლიკაში ანტიკონსტიტუციური არჩევნების ჩატარების შესახებ“, სადაც გაცხადებულ იქნა, რომ:

„1992 წ. 11 ოქტომბერს საქართველოს რესპუბლიკაში ე.წ. სახელმწიფო საბჭომ, რომელმაც შეიარაღებული სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად მოახდინა ხელისუფლების უზურპაცია, ანტიხალხური რეჟიმის დაკანონების მიზნით ჩაიდინა ანტიკონსტიტუციური ქმედება და უწოდა მას „პარლამენტის არჩევნები“;

ვინაიდან საქართველოს რესპუბლიკის მოქმედი კონსტიტუციით, რომელიც ყველა იურიდიული ნორმის დარღვევით გაუქმებულად გამოცხადდა, სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს არჩევნების დანიშვნის უფლება აქვს მხოლოდ საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოს, რომელსაც თავისი უფლებამოსილება არ მოუხსნია;

ვინაიდან, „დებულება არჩევნების შესახებ“, რომლის მიხედვითაც ჩატარდა არჩევნები, სრულად არ შეესაბამება ხუნტის მიერ აღდგენილ 1921 წლის კონსტიტუციას, უპრეცედენტოა თავისი ანტიდემოკრატიულობით [არ არის განსაზღვრული მინიმალური საარჩევნო ქვორუმი, აბსოლუტურად არ არის გათვალისწინებული კანდიდატთა წინააღმდეგ მიცემული ხმები, დაკანონებულია არჩევნების შედეგების ფალსიფიკაციის მექანიზმი], ხოლო სპიკერის არჩევა საყოველთაო კენჭისყრით არ ახსოვს მსოფლიო საპარლამენტო პრაქტიკას, და ნიშნავს უმაღლესი საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ორგანოების კონცენტრაციას და აქედან გამომდინარე ერთი პიროვნების ხელში შეუზღუდავი ძალაუფლების მოქცევას;

ვინაიდან არჩევნების უალტერნატივობა, არსებითად აღადგენს არჩევნების კომუნისტურ პრაქტიკას;

ვინაიდან უკანონო რეჟიმის მიმართ არალოიალური პოლიტიკური ძალები, თავიანთი სურვილის შემთხვევაშიც, მოკლებულნი აღმოჩნდნენ საარჩევნო პროცესში მონაწილეობის საშუალებას, ხოლო საარჩევნო კომისიები დაკომპლექტდა ხუნტის ერთგული პირებით;

ვინაიდან არჩევნები საქართველოს ტერიტორიის მნიშვნელოვან ნაწილში არ ჩატარებულა;

ვინაიდან არჩევნები ჩატარდა მასობრივი ტერორის, სამოქალაქო ომის, საგანგებო, ხოლო აფხაზეთში - საალყო მდგომარეობის პირობებში და არსებითად დაქვემდებარებული იყო მხოლოდ ხიშტების კონტროლს;

ვინაიდან ამომრჩევლებს არ მიეცათ თავიანთი ნების თავისუფალი გამოხატვის საშუალება, შანტაჟსა და მუქარას [დაწყებული სამსახურიდან დათხოვნით, დამთავრებული ფიზიკური განადგურების მოთხოვნით] მასობრივი ხასიათი ჰქონდა;

ვინაიდან, საერთაშორისო დამკვირვებლების ნაწილის მოქმედება წარმოადგენდა ტენდენციურობისა და პროტექციონოზმის მაგალითს;

ვინაიდან არსებობს უტყუარი მონაცემები იმის შესახებ, რომ არჩევნების შედეგები მთლიანად ფალსიფიცირებული იყო,

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო ადგენს:

1. 1992 წლის 11 ოქტომბერს ჩატარებული არჩევნები ცნობილ იქნას არაკონსტიტუციურად, ხოლო შედეგები - ბათილად;

2. დადგენილება ძალაში შედის მიღების მომენტიდან“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 487-488].

საქართველოს მოსახლეობის ჭეშმარიტი ნების გამომხატველი, საქართველოს კანონიერი სახელისუფლო შტოს - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მიერ მიღებული აქტებით, სამართლებრივად დადასტურებულ იქნა საქართველოში, 1992 წ. 11 ოქტომბრის ე.წ. არჩევნებით ჩამოყალიბებული, დე-ფაქტოდ არსებული მოძალადე ხელისუფალის უკანონობა, რომელიც თავისი ქმედების ათვლას - 1991 წ. 22 დეკემბრიდან დაწყებული სამხედრო შეიარაღებული გზით სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად, 1992 წ. 2 იანვარს ჩამოყალიბებული ე.წ. „სამხედრო საბჭოსა“ და „დროებითი მთავრობის“, ხოლო მოგვიანებით 1992 წ. 10 მარტს შექმნილი ე.წ. „სახელმწიფო საბჭოს“ საქმიანობიდან იღებს სათავეს.

თავის მხრივ, 1992 წ. 11 ოქტომბრის უკანონო, არადემოკრატიული და არათავისუფალი არჩევნებით ქვეყნის სათავეში მოსულმა ე.წ. „საქართველოს პარლამენტმა“, შეიმუშავა და 1995 წ. 24 აგვისტოს მიიღო - „საქართველოს კონსტიტუცია“, რომელიც საფუძვლად დაედო, უკანონო სახელისუფლო შტოების სამართალმემკვიდრე, დე-ფაქტოდ არსებული მმართველი ძალების საქმიანობას.

 

მეორე ნაწილი

„საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციით“

[რომელიც მიღებულია საქართველოს სსრ მეცხრე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს რიგგარეშე სესიის მიერ 1978 წლის 15 აპრილს; საქართველოს სსრ 1984 წლის 7 იანვრის, 1986 წლის 5 ივლისის, 1989 წლის 18 ნოემბრის, 1990 წლის 20 მარტის და 18 აგვისტოს; საქართველოს რესპუბლიკის 1990 წლის 14, 15, 22 ნოემბრის, 11, 28 დეკემბრის, 1991 წლის 29 იანვრის, 27, 28 თებერვლის, 20 მარტის, 14, 23, 27 აპრილის, 23 მაისის, 14 ივნისის, 25 ივლისის, 2, 10, 26 აგვისტოს, 11 და 30 ოქტომბრის კანონებით შეტანილი ცვლილებებით და დამატებებით]

განსაზღვრული საკითხები

 

I. თავი

ზოგადი შესავალი - უფლებამოსილების ვადები

„საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“ თანახმად, მკაცრადაა განსაზღვრული ქვეყნის სახელისუფლო შტოების უფლებამოსილების ვადები, კერძოდ:

1. „საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო“ [მუხლი 104].

„საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს, აფხაზეთის ასსრ და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოების უფლებამოსილების ვადა ხუთი წელია, ხოლო საკრებულოების - 3 წელი“ [მუხლი 86];

2. „საქართველოს სახელმწიფოს - საქართველოს რესპუბლიკის მეთაურია - საქართველოს რესპუბლიკის  პრეზიდენტი [მუხლი 1211].

„... საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტს ხუთი წლის ვადით ირჩევენ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქენი საყოველთაო, თანასწორი და პირდაპირი საარჩევნო უფლების საფუძველზე, ფარული კენჭისყრით...“ [მუხლი 1212];

3. „საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი საქართველოს რესპუბლიკის აღმასრულებელ-განმკარგულებელი ორგანოა და ექვემდებარება საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტს“ [მუხლი 122].

„... საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი მოქმედებს საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადით და თავის უფლებამოსილებას იხსნის საქართველოს რესპუბლიკის ახლადარჩეული პრეზიდენტის წინაშე“ [მუხლი 123].

კონსტიტუციის მოთხოვნათა თანახმად - საქართველოს რესპუბლიკის  პრეზიდენტის უფლებები 1214 მუხლითაა განსაზღვრული. მათ შორის არის ორი ასეთი უფლებაც:

- „6) საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოსთან შეთანხმებით აყალიბებს საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტს და შეაქვს მის შემადგენლობაში ცვლილებები, უზენაეს საბჭოს წარუდგენს კანდიდატურას პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე დასამტკიცებლად, უზენაეს საბჭოსთან შეთანხმებით ათავისუფლებს თანამდებობიდან პრემიერ-მინისტრსა და მინისტრთა კაბინეტის წევრებს“; და

- „12) აქვს უფლება  საქართველოს პრემიერ-მინისტრთან და საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარესთან კონსულტაციების შემდეგ დაითხოვოს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო. უზენაესი საბჭოს არჩევნები უნდა გაიმართოს დათხოვნიდან არა უგვიანეს ორი თვისა“.

 

II. თავი

სახელისუფლო შტოების

უფლებამოსილებათა უწყვეტობის საკითხისათვის

 

„საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციაში“ ნათლადაა ჩამოყალიბებული - საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის და საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს არამარტო არჩევის, არამედ მათი უფლებამოსილების უწყვეტობის დაცვის საკითხები. მოდით მივყვეთ მათ თანამიმდევრულ განხილვას. 

 

1.1 საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი

კონსტიტუციის თანახმად - „საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი საქართველოს რესპუბლიკის აღმასრულებელ - განმკარგულებელი ორგანოა და ექვემდებარება საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტს“ [მუხლი 122].

თავის მხრივ - „საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი შედგება საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის, მისი მოადგილეებისა და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრებისაგან. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის შემადგენლობას განსაზღვრავს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის წარდგინებით...“ [მუხლი 123].

კონსტიტუციაში გაწერილია - საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ფორმირების მექანიზმი. კერძოდ:

- „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი... საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოსთან შეთანხმებით აყალიბებს საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტს და შეაქვს მის შემადგენლობაში ცვლილებები, უზენაეს საბჭოს წარუდგენს კანდიდატურას პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე დასამტკიცებლად, უზენაეს საბჭოსთან შეთანხმებით ათავისუფლებს თანამდებობიდან პრემიერ-მინისტრსა და მინისტრთა კაბინეტის წევრებს...“ [მუხლი 1214,6];

- „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო... საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის წარდგინებით ამტკიცებს საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრს მის მიერ წარმოდგენილი საპროგრამო განცხადების განხილვის შემდეგ...

თანხმობას აძლევს საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტს საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ჩამოყალიბებაზე, მის შემადგენლობაში ცვლილებების, პრემიერ-მინისტრისა და მინისტრთა კაბინეტის წევრების, კომიტეტებისა და დეპარტამენტების ხელმძღვანელების თანამდებობაზე დანიშვნის, თანამდებობიდან გათავისუფლების ან გადადგომის შესახებ“ [მუხლი 104,18; 22].

ქვეყნის უმაღლესი კანონის მიხედვით - „... საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი მოქმედებს საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადით და თავის უფლებამოსილებას იხსნის საქართველოს რესპუბლიკის ახლადარჩეული პრეზიდენტის წინაშე“ [მუხლი 123].

აქვე მოცემულია საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის დათხოვნის მექანიზმიც, რომლის ამოქმედების ინიციატორი შეიძლება იყოს - თავად მინისტრთა კაბინეტი, პრეზიდენტი და უზენაესი საბჭო:

„...საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის თხოვნით საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო განიხილავს საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტისა თუ მისი ცალკეული წევრებისათვის ნდობის გამოცხადების საკითხს. ნდობის გამოცხადების საკითხს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო განიხილავს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა ერთი მეხუთედის მოთხოვნით.

 საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს ინიციატივით საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტისა თუ მისი ცალკეული წევრებისათვის უნდობლობის გამოცხადებას მხარი უნდა დაუჭიროს უზენაესი საბჭოს წევრთა საერთო რიცხვის ორმა მესამედმა მაინც, ხოლო საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ან პრემიერ-მინისტის ინიციატივით მინისტრთა კაბინეტის ნდობის საკითხს - უზენაესი საბჭოს წევრთა საერთო რიცხვის ნახევარზე მეტმა“ [მუხლი 124].

 

1.2 დასკვნის მაგიერ

„საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“ თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის უფლებამოსილების საკითხი უშუალოდაა დაკავშირებული საპრეზიდენტო ვადასთან, და გრძელდება, მისი კონსტიტუციურ ვადაში [ხუთი წელი] ამოწურვიდან [ან საგანგებო შემთვევით გამოწვეული მდგომარეობიდან ათვლით - სამ თვეში ჩასატარებელი ახალი საპრეზიდენტო არჩევნებიდან],   მაქსიმუმ - ახლადარჩეული პრეზიდენტის უფლებამოსილების ცნობისა და საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტისა და საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მიერ ახალი სამთავრობო გუნდის შერჩევა-დამტკიცებამდე.   

 

2.1 საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი

„საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციით“ - „საქართველოს სახელმწიფოს - საქართველოს რესპუბლიკის მეთაურია საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი“ [მუხლი 1211], რომლის უფლებამოსილების ცნობის საკითხი ასეა დარეგულირებული:

- „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წარდგინებით იღებს გადაწყვეტილებას საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის უფლებამოსილების ცნობის შესახებ...“ [მუხლი 1071].

მთლიანობაში კი - „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის არჩევნების წესს განსაზღვრავს საქართველოს რესპუბლიკის კანონი“ [მუხლი 1212].

კონსტიტუციით განსაზღვრულია ის მოთხოვნები, რომელთა დაცვის შემთხვევაშიც შესაძლებელია საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავება:

- „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტად შეიძლება არჩეულ იქნეს დაბადებით საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქე, ოცდათხუთმეტიდან სამოცდახუთ წლამდე ასაკისა, რომელსაც საქართველოში მუდმივად უცხოვრია არანაკლებ უკანასკნელი ხუთი წლისა.

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტს ხუთი წლის ვადით ირჩევენ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქენი საყოველთაო, თანასწორი და პირდაპირი საარჩევნო უფლების საფუძველზე ფარული კენჭისყრით... საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის არჩევნები ნამდვილად ითვლება, თუ მასში მონაწილეობდა ამომრჩეველთა რაოდენობის ნახევარზე მეტი. არჩეულად ითვლება კანდიდატი, რომელიც მიიღებს მთლიანად საქართველოს რესპუბლიკაში ხმის მიცემის მონაწილე ამომრჩეველთა ხმების ნახევარზე მეტს...“ [მუხლი 1212].

კონსტიტუციით გათვალისწინებულია საგანგებო შემთხვევათა ალბათობისას [პრეზიდენტის გარდაცვალება, ავადმყოფობით გამოწვეული შრომის უუნარობა, თანამდებობიდან გადადგომა და სხვა], საპრეზიდენტო უფლებამოსილების უწყვეტობის მექანიზმი:

- „თუ საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტს ამა თუ იმ მიზეზის გამო აღარ შეუძლია თავისი მოვალეობების შესრულება, ახალი პრეზიდენტის არჩევნებამდე მისი უფლებამოსილებანი ეკისრება საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარეს, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია, - საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრს. ასეთ შემთხვევაში საქართველოს რესპუბლიკის ახალი პრეზიდენტის არჩევნები უნდა გაიმართოს სამი თვის ვადაში“ [მუხლი 1218].

 

2.2 დასკვნის მაგიერ

ამდენად, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელს - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავჯდომარეს, ან - საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრს, კონსტიტუციური მოთხოვნის თანახმად, როგორც მინიმუმ - სამი თვით შეუძლია იყოს ამ თანამდებობაზე, რამეთუ ახალი საპრეზიდენტო არჩევნები, სწორედ - „სამი თვის ვადაში“ უნდა გაიმართოს;

შესაბამისად, რადგანაც - „...საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი მოქმედებს საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადით და თავის უფლებამოსილებას იხსნის საქართველოს რესპუბლიკის ახლადარჩეული პრეზიდენტის წინაშე“ [მუხლი 123], ძველი შემადგენლობის მინისტრთა კაბინეტის მოქმედების მაქსიმალური ვადა, მხოლოდ - საგანგებო მდგომარეობის დაფიქსირებიდან [პრეზიდენტის გადადგომა, ავადმყოფობა, გარდაცვალება]  ათვლით - სამი თვის ვადაში არჩეული საქართველოს რესპუბლიკის ახალი პრეზიდენტის მიერ ფიცის დადებისა, და  საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტისა და საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მიერ ახალი სამთავრობო გუნდის შერჩევა-დამტკიცებამდე გრძელდება.

 

3.1 საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო

„საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციით“ – „საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო...“ [მუხლი 104], რომლის - „...უფლებამოსილების ვადა ხუთი წელია“ [მუხლი 86].

აქვე მოცემულია, თუ ვინ შეიძლება გახდეს ამ ორგანოს წევრი - „...საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრად [აირჩევა - გ.ს.] – 23 წელს მიღწეული საქართველოში მუდმივად მცხოვრები საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქე, რომელსაც საქართველოში უცხოვრია არანაკლებ ათი წლისა...“ [მუხლი 92];

„საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო შედგება 250 წევრისაგან, რომელსაც ირჩევენ საარჩევნო ოლქების მიხედვით და მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების მიერ წარდგენილი პარტიული სიებით“ [მუხლი 105].

კონსტიტუციით - „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო... ნიშნავს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოში დეპუტატთა არჩევნებს...“ [მუხლი 104,27], რომელიც - „... ინიშნება არა უგვიანეს ოთხი თვისა... უფლებამოსილების გასვლამდე...“ [მუხლი 86].

კონსტიტუციის 106-ე მუხლის თანახმად - „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წინა შემადგენლობის პრეზიდიუმი საქართველოს რესპუბლიკის ახლად არჩეულ უზენაეს საბჭოს იწვევს არჩევნებიდან არა უგვიანეს ორი თვისა“.

აქვე განმარტებულია, საჭიროების შემთხვევაში, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დათხოვნის მექანიზმიც:

- „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტს... აქვს უფლება საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრთან და საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარესთან კონსულტაციების შემდეგ დაითხოვოს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო. საბჭოს ახალი არჩევნები უნდა გაიმართოს დათხოვნიდან არა უგვიანეს ორი თვისა“ [მუხლი 1214,12].

ქვეყნის უმაღლესი კანონის თანახმად განსაზღვრულია, ამა თუ იმ მიზეზით შექმნილი საგანგებო მდგომარეობისას, ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს [მუხლი 104] უფლებამოსილების უწყვეტობის დაცვის პრინციპი:

- „...საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უფლებამოსილების ვადის გასვლის შემდეგ საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი თავის უფლებამოსილებას ინარჩუნებს ახლად არჩეული საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველ სხდომამდე“ [მუხლი 112].

 

3.2 საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი

კონსტიტუციის თანახმად - „...საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო... ირჩევს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარეს; ირჩევს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილეს“ [მუხლი 104,17-18].

მთლიანობაში - „... საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანოა, რომელიც უზრუნველყოფს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მუშაობის ორგანიზაციას და ახორციელებს სხვა უფლებამოსილებებს საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციითა და საქართველოს რესპუბლიკის კანონებით გათვალისწინებულ ფარგლებში.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის შემადგენლობაში შედიან თანამდებობის მიხედვით: საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის ორი მოადგილე - აფხაზეთის ასსრ და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარეები, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მუდმივი კომისიების თავმჯდომარეები.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმს სათავეში უდგას საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე...“ [მუხლი 112].

თავის მხრივ - „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარეს ირჩევს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრთაგან ფარული კენჭისყრით ხუთი წლის ვადით და არა უმეტეს ზედიზედ ორი ვადისა. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე ანგარიშვალდებულია საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წინაშე.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე შეიძლება ნებისმიერ დროს ფარული კენჭისყრით გაიწვიოს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ. გაწვევის საკითხს კენჭი ეყრება, თუ ამას მოითხოვს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრთა საერთო რიცხვის არანაკლებ ერთი მეხუთედისა.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობის ვადამდე გათავისუფლების შემთხვევაში უზენაესი საბჭო ერთი თვის ვადაში ირჩევს უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარეს. უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის არჩევნების ჩატარებამდე თავმჯდომარის მოვალეობას ასრულებს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის არყოფნის ან მის მიერ მოვალეობათა განხორციელების შეუძლებლობის შემთხვევაში მის მოვალეობას ასრულებს მოადგილე, ხოლო თუ ზემოთ აღნიშნული მიზეზების გამო მოადგილესაც არ შეუძლია უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის ფუნქციების შესრულება, მაშინ უზენაესი საბჭოს წევრთა შემადგენლობიდან არჩეული დროებითი თავმჯდომარე“ [მუხლი 114].

 

3.3. დასკვნის მაგიერ

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, როგორც ვნახეთ, „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუცია“ -ში დეტალურადაა გაწერილი ორი სავარაუდო შემთხვევის ალბათობა, კერძოდ:

1. პროცესების შეუფერხებლად წარმართვის შემთხვევაში:

- „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო... ნიშნავს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოში დეპუტატთა არჩევნებს...“ [მუხლი 104,27];

-  მორიგი არჩევნები ინიშნება საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უფლებამოსილების ვადის გასვლამდე: „არა უგვიანეს ოთხი თვისა“ [მუხლი 86];

- და რადგანაც: „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წინა შემადგენლობის პრეზიდიუმი საქართველოს რესპუბლიკის ახლად არჩეულ უზენაეს საბჭოს იწვევს არჩევნებიდან არა უგვიანეს ორი თვისა“ [მუხლი 106], მაშასადამე

- ეს ყველაფერი უნდა მოხდეს იმ გათვლით, რომ - ერთის მხრივ, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოს უფლებამოსილების გასვლამდე 4 თვით ადრე დანიშნული არჩევნების თარიღი, და - მეორეს მხრივ, არჩევნების დღიდან აღებული, ახლადარჩეული საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოს პირველი შეკრების დღემდე, კონსტიტუციით განსაზღვრული 2 თვე, ხელისუფლების უფლებამოსილების უწყვეტობის პრინციპიდან გამომდინარე, უნდა თანხვდებოდეს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოსთვის კონსტიტუციით განსაზღვრულ ხუთწლიან ვადას [მუხლი 86].

2. საგანგებო შემთხვევისას, ანუ თუ რაიმე მიზეზის გამო - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უფლებამოსილების ამოწურვის 5 წლის თავზე, კონსტიტუციით განსაზღვრულ ვადებში ვერ ხერხდება საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მორიგი არჩევნების დანიშვნა [მუხლი 86 და მუხლი 106], მაშინ, ამ ხუთწლიანი ვადის, ანუ - „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უფლებამოსილების ვადის გასვლის შემდეგ“, სახელისუფლო ვაკუუმის შევსებისა და ხელისუფლების უფლებამოსილების უწყვეტობის პრინციპების დაკმაყოფილების მიზნით:

- „...საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი თავის უფლებამოსილებას ინარჩუნებს ახლად არჩეული საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველ სხდომამდე“ [მუხლი 112].

ამასთანავე, ბუნებრივია რომ, კონსტიტუციური ნორმა - არ აკონკრეტებს, რამეთუ შეუძლებელია წინასწარ განისაზღვროს, ამა თუ იმ მიზეზით გამოწვეული საგანგებო შემთხვევისა გამო, დროის რა მონაკვეთი შეიძლება გავიდეს - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უფლებამოსილების ხუთწლიანი ვადის გასვლიდან, კანონიერად დანიშნული და ახლადარჩეული საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველ სხდომამდე;

თუმცა, როგორც ვხედავთ, კონსტიტუცია იმპერატიულად უთითებს, რომ - „...საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი თავის უფლებამოსილებას ინარჩუნებს ახლად არჩეული საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველ სხდომამდე“ [მუხლი 112], ანუ მთელი ამ დროის მანძილზე - საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფოს ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს [მუხლი 104] უფლებამოსილებას, „ითავსებს“ - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი.

 

მესამე ნაწილი

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას

მოწამეობრივად აღსრულების შედეგად შექმნილი მდგომარეობით ნაკარნახევი სამართლებრივი ნაბიჯები

 

1. აუცილებელი საკადრო და საკონსტიტუციო ცვლილება

საბჭოთა კავშირად წოდებული რუსეთის იმპერიული ძალებისა და საქართველოში მომქმედი კრიმინალური ოპოზიციის ერთობლივი ძალისხმევით, 1991 წლის 22 დეკემრიდან - 1992 წ. 6 იანვრამდე მიმდინარე შეიარაღებულ დაპირისპირებას, ქვეყნიდან: საქართველოს რესპუბლიკის კანონერი ხელისუფლების  იძულებითი განდევნა მოჰყვა.

1991 წლის 31 მარტის რეფერენდუმის შედეგებზე დაყრდნობით, 1991 წლის 9 აპრილს გამოცხადებული საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის სულისკვეთების ერთგული, და კრიმინალურ-მოძალადე ხელისუფლებასთან თანამშრომლობაზე უარის მთქმელი, 1992 წ. 6 იანვრიდან საქართველოდან იძულებით განდევნილი საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი დეპუტატების ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით, 1992 წლის 12 მარტს ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ გროზნოში გამართულ სხდომაზე, კონსტიტუციის 114-ე მუხლის თანახმად - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებით თანმჯდომარედ არჩეული დეპუტატი - მერაბ კიკნაძე, ქ. ზუგდიდში, - 1993 წ. ივლისში გამართულ საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს სხდომაზე, - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარედ იქნა არჩეული.

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას ტრაგიკულად დაღუპვის შემდეგ, მიზეზთა გამო, მერაბ კიკნაძემ უარი განაცხადა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარეობაზე.

1993 წლის 31 დეკემბერს, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას მოწამეობრივად აღსრულების შედეგად შექმნილი მდგომარეობა, კონსტიტუციურ ნორმაზე [მუხლი 1218] დაყრდნობით აგებულ სამართლებრივ დარეგულირებას მოითხოვდა.

როგორც ზემოთაც აღინიშნა - კონსტიტუციით, გათვალისწინებულია - საგანგებო შემთხვევათა ალბათობისას, საპრეზიდენტო უფლებამოსილების უწყვეტობის მექანიზმი:

- „თუ საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტს ამა თუ იმ მიზეზის გამო აღარ შეუძლია თავისი მოვალეობების შესრულება, ახალი პრეზიდენტის არჩევნებამდე მისი უფლებამოსილებანი ეკისრება საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარეს, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია, - საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრს. ასეთ შემთხვევაში საქართველოს რესპუბლიკის ახალი პრეზიდენტის არჩევნები უნდა გაიმართოს სამი თვის ვადაში“ [მუხლი 1218].

ამდენად, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელს - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავჯდომარეს, ან - საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრს, კონსტიტუციური მოთხოვნის თანახმად, როგორც მინიმუმ - სამი თვით შეუძლია იყოს ამ თანამდებობაზე, რამეთუ ახალი საპრეზიდენტო არჩევნები, სწორედ - „სამი თვის ვადაში“ უნდა გაიმართოს.

სწორედ ამ კონსტიტუციურ მოთხოვნათა დაცვის მიზნით - 1994 წლის 24 თებერვალს, ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ გროზნოში, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას დაკრძალვიდან ერთი თვის, ხოლო დაღუპვიდან სამი თვის შემდეგ, კონსტიტუციის 108-ე მუხლზე დაყრდნობით, ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ - გროზნოში, 1994 წლის 1-2 აპრილს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს რიგგარეშე სესიის სხდომა იქნა მოწვეული.

1994 წლის 1 აპრილის სხდომაზე მიღებულ იქნა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილება - „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებითი თავმჯდომარის არჩევის შესახებ“, რომელშიც ვკითხულობთ:

იმასთან დაკავშირებით, რომ საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ [აქ: მერაბ კიკნაძემ - გ.ს.] უფლებამოსილება მოიხსნა, ხოლო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე (აქ: ნემო ბურჭულაძე - გ.ს.) ვერ ასრულებს მასზე დაკისრებულ მოვალეობას, საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის 114-ე მუხლის შესაბამისად საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო ადგენს:

1. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებით თავმჯდომარედ არჩეულ იქნეს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი ბატონი ბიძინა ჩოლოყაშვილი;

2. დადგენილება ძალაშია მიღებისთანავე.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებითი თავმჯდომარე ბ.ჩოლოყაშვილი

 გროზნო, 1994 წლის 1 აპრილი

 

იმავდროულად, მიღებულ იქნა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მორიგი დადგენილება - „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის ვადამდე გადარჩევის შესახებ“:

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის 1994 წლის 31 მარტის განცხადების საფუძველზე საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო ადგენს:

1. დაკმაყოფილდეს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის სურვილი და ბატონი მერაბ კიკნაძე გადარჩეულ იქნეს დაკავებული თანამდებობიდან;

2. დადგენილება ძალაშია მიღებისთანავე.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებითი თავმჯდომარე ბ.ჩოლოყაშვილი

 გროზნო, 1994 წლის 1 აპრილი“.

 

კონსტიტუციურ მოთხოვნათა თანახმად, საჭირო იყო პრეზიდენტსა და მინისტრთა კაბინეტთან მიმართებაში მიღებულიყო კანონით გათვალისწინებული გადაწყვეტილებები. კერძოდ:

- ვინაიდან, ქვეყნის უმაღლესი კანონის მიხედვით - „... საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი მოქმედებს საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადით...“ [მუხლი 123];

- ვინაიდან, „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“ 104-ე მუხლის 23-ე პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო - „რეგულარულად ისმენს მის მიერ შექმნილი ან არჩეული ორგანოების, აგრეთვე მის მიერ დანიშნულ ან არჩეულ თანამდებობის პირთა ანგარიშებს, წყვეტს საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტისა და მინისტრთა კაბინეტის ცალკეული წევრებისადმი ნდობის საკითხს“.

- ვინაიდან, 124-ე მუხლის თანახმად - „... ნდობის გამოცხადების საკითხს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო განიხილავს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა ერთი მეხუთედის მოთხოვნით.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს ინიციატივით საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის თუ მისი ცალკეული წევრისათვის უნდობლობის გამოცხადებას მხარი უნდა დაუჭიროს უზენაესი საბჭოს წევრთა საერთო რიცხვის ორმა მესამედმა მაინც...“,

შესაბამისად, საქართველოს რესპუბლიკი პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას მოწამეობრივად აღსრულებით შექმნილი საგანგებო მდგომარეობიდან გამომდინარე, „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“ 104,23-ე, 123-ე და 124-ე მუხლებზე დაყრდნობით, 1994 წლის 1 აპრილის სხდომაზე მიღებულ იქნა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილება - „საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ მინისტრის თანამდებობიდან განთავისუფლების შესახებ“:

საქართველოს უზენაესი საბჭო ადგენს:

1. განთავისუფლდეს დაკავებული თანამდებობიდან საქართველოს პრემიერ მინისტრი ბატონი ბესარიონ გუგუშვილი;

2. ეს დადგენილება ძალაშია მიღებისთანავე.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებითი თავმჯდომარე ბ.ჩოლოყაშვილი

 გროზნო, 1994 წლის 1 აპრილი“.

 

აღნიშნული საკადრო გადაწყვეტილებების მიღების შემდეგ, სხდომაზე გაიმართა ხანგრძლივი მსჯელობა  - საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინსტიტუტთან დაკავშირებით.

ვინაიდან „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“ თანახმად:

„თუ საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტს ამა თუ იმ მიზეზის გამო აღარ შეუძლია თავისი მოვალეობების შესრულება, ახალი პრეზიდენტის არჩევნებამდე მისი უფლებამოსილებანი ეკისრება საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარეს, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია, - საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრს. ასეთ შემთხვევაში საქართველოს რესპუბლიკის ახალი პრეზიდენტის არჩევნები უნდა გაიმართოს სამი თვის ვადაში“ [მუხლი 1218],

ხოლო კონსტიტუციური მოთხოვნის [„... საქართველოს რესპუბლიკის ახალი პრეზიდენტის არჩევნები უნდა გაიმართოს სამი თვის ვადაში“] შესრულება [საქართველოში ახალი საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარება] ობიექტური მიზეზების გამო, საქართველოდან იძულებით განდევნილ საქართველოს რესპუბლიკის კანონიერ ხელისუფლებას - არ შეეძლო, შექმნილი ჩიხური მდგომარეობის სამართლებრივად გადაჭრის მიზნით, სხდომის მონაწილეთა წინაშე დადგა - საკონსტიტუციო ცვლილების განხორციელების აუცილებლობა.

კონსტიტუციის 185-ე მუხლში ვკითხულობთ - „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის შეცვლა ხდება საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს გადაწყვეტილებით, რომელსაც მიიღებს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრთა საერთო რაოდენობის სულ ცოტა ორი მესამედი“.

კონსტიტუციურ მოთხოვნათა სრული დაცვით, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დეპუტატთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით, მიღებულ იქნა კანონი - საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის 131 თავის - „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი“მოქმედების შეჩერების შესახებ“, რომელშიც ვკითხულობთ:

„იმასთან დაკავშირებით, რომ საქართველოს რესპუბლიკა ოკუპირებულია რუსეთის შეიარაღებული ძალების მიერ და ფაქტობრივად ანექსირებულია დსთ-სთან, რაც შეუძლებელს ხდის საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის მოთხოვნების პრაქტიკულ განხორციელებას, კერძოდ თავისუფალი არჩევნების ჩატარებას, საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის 104- მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე საქართველოს უზენაესი საბჭო ადგენს:

1. შეჩერებულ იქნას საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის 131 თავის – „საქართვლოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი მოქმედება საქართველოს სახელმწიფო დამოუკიდებლობისა და ქვეყანაში კანონიერი ხელისუფლების აღდგენამდე;

2. ეს კანონი ძალაშია საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებითი თავმჯდომარის მიერ ხელმოწერისთანავე.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებითი თავმჯდომარე .ჩოლოყაშვილი

 გროზნო, 1994 წლის 2 აპრილი“.

 

მოყვანილი - საკადრო და კონსტიტუციური ცვლილებების განხორციელების შემდეგ, 1994 წლის 2 აპრილს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო იღებს სპეციალურ განცხადებას - „ეროვნული გმირის - საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბატონ ზვიად გამსახურდიას დაღუპვასთან დაკავშირებით“, რომელშიც ვკითხულობთ:

„1993 წლის 31 დეკემბერს, საქართველოში მოწამეობრივად აღესრულა ქართველი ხალხის ეროვნული გმირი - საქართველოს რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის პატრიარქი, კავკასიური მოძრაობის სულისჩამდგმელი, დისიდენტი, მეცნიერი და მწერალი ბატონი ზვიად გამსახურდია.

ბატონი ზვიად გამსახურდია სიყრმიდანვე ჩაება ქართველი ერის სულიერი აღორძინებისა და საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის უკომპრომისო ბრძოლაში, რამაც შესაძლებელი გახადა საუკუნოვანი ეროვნული ოცნების აღსრულება - დამოუკიდებელი ქართული სახელმწიფოებრიობის აღდგენა. ამ ფასდაუდებელი ღვაწლის პასუხად საქართველოს პირველი პრეზიდენტი გარემოცული იყო ხალხის უდიდესი ნდობითა და სიყვარულით.

რუსეთის ნეოიმპერიალისტური ძალებისა და კომუნისტურ-ნომენკლატურული ხუნტის მიერ 1992 წლის დამდეგს საქართველოში განხორციელებული სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად იგნორირებული სახელმწიფო სუვერენიტეტისა და კანონიერების აღდგენის მიზნით, ხალხის მოთხოვნით 1993 წლის შემოდგომაზე სამშობლოში დაბრუნდა დევნილობაში მყოფი საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ბატონი ზვიად გამსახურდია.

ვინაიდან საქართველოს სახელმწიფოებრიობის აღდგენის იმედი პრეზიდენტთან იყო გაიგივებული, საქართველოს თავისუფლების მტრებმა - რუსეთის ნეოიმპერიალისტური ძალების სპეცსამსახურებმა და მათმა ადგილობრივმა აგენტურამ, განახორციელა საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბატონ ზვიად გამსახურდიას პოლიტიკური მკვლელობა.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო ღრმა მწუხარებას გამოთქვამს საქართველოს რესპუბლიკის პეზიდენტის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით, თანაგრძნობას უცხადებს ბატონ ზვიად გამსახურდიას ოჯახს და სრულიად საქართველოს.

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო დევნილობაში ერთგული რჩება ბრძოლის მშვიდობიანი პოლიტიკური მეთოდებისა და აგრძელებს მოღვაწეობას ქვეყანაში კანონიერების, საქართველოში ტერიტორიული მთლიანობისა და დამოუკიდებლობის აღდგენისათვის“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია“, ტ. 2, თბ. 1995 წ., გვ. 522-523].

 

1.2 დასკვნის მაგიერ

1993 წლის 31 დეკემბერს, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას მოწამეობრივად აღსრულების შედეგად შექმნილი მდგომარეობა, 1994 წლის 1-2 აპრილს ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ - გროზნოში გამართული საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს რიგგარეშე სესიის სხდომაზე, კონსტიტუციურ ნორმაზე დაყრდნობით, მიღებული სამართლებრივი აქტების საფუძველზე, შემდეგნაირად დარეგულირდა:

- „შეჩერებულ იქნას საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის 131 თავისსაქართვლოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი მოქმედება საქართველოს სახელმწიფო დამოუკიდებლობისა და ქვეყანაში კანონიერი ხელისუფლების აღდგენამდე“;

- საქართველოს პრემიერ მინისტრი ბატონი ბესარიონ გუგუშვილი განთავისუფლებული იქნა დაკავებული თანამდებობიდან;

- დაკმაყოფილდ საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის სურვილი და ბატონი მერაბ კიკნაძე გადარჩეულ იქნეს დაკავებული თანამდებობიდან;

- საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დროებით თავმჯდომარედ არჩეულ იქნეს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი ბატონი ბიძინა ჩოლოყაშვილი;

- კონსტიტუციით დადგენილმა: საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესმა ორგანომ [მუხლი 104] - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ, ერთხმად მიღებული იურიდიული აქტის საფუძველზე განაცხადა, რომ: „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო დევნილობაში ერთგული რჩება ბრძოლის მშვიდობიანი პოლიტიკური მეთოდებისა და აგრძელებს მოღვაწეობას ქვეყანაში კანონიერების, საქართველოში ტერიტორიული მთლიანობისა და დამოუკიდებლობის აღდგენისათვის“.

1990 წლის 28 ოქტომბრის მოწვევის საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოსთვის, 1994 წ. 1-2 აპრილს გამართული სხდომა გახლდათ, კონსტიტუციის 86-ე მუხლით განსაზღვრული ხუთწლიანი დროის ფარგლებში [1995 წ. 28 ოქტომბერი/14 ნოემბერი], ჩატარებული ბოლო შეკრება. 

 

ეოთხე ნაწილი

კანონიერი ხელისუფლების სამართალმემკვიდრის საკითხისათვის

 

1. საქართველოში დე-ფაქტოდ არსებული

უკანონო ხელისუფალის მიერ გაკეთებული

იძულებითი აღიარება

1991 წ. 22 დეკემბრიდან დაწყებული შეიარაღებული გამოსვლებით მომხდარი სახელმწიფო გადატრიალების გზით საქართველოს ხელისუფლებაში მოსული კრიმინალური ძალის სამართალმემკვიდრეთა მიერ - „...1992, 1995, 1999, 2000 და 2003 წლების საპარლამენტო და საპრეზიდენტო ე.წ. „არჩევნები“, არ მარტო უკანონოდ, არამედ ტოტალური გაყალბებით იქნა ჩატარებული, და შესაბამისად ამ გზით ხელისუფლების სათავეში მოკალათებული ძალა ვერ (და არ) გამოხატავს საქართველოში მაცხოვრებელთა უმრავლესობის ნებას... 2003 წლის ნოემბერში, ე.წ. „ვარდების რევოლუციამ“, მხოლოდ ფორმალურ-იურიდიულად ჩაანაცვლა 1992-2003 წლების უკანონო ხელისუფლება, და  ქვეყნის სათავეში სახეცვლილი უკანონო ძალის მოსვლა განაპირობა...“ [იხ. მ. სალუაშვილი, „საქართველოში 1991 – 1992 წ.წ. მოვლენების შედეგას დარღვეული სამართლიანობისა და კანონიერების აღდგენა-დამკვიდრების პრინციპების თაობაზე“, თბ. 2012 წ., გვ.39].

და აი, ასეთი სამართლებრივ-ისტორიული გზის სამართალმემკვიდრე - საქართველოს 2003/2004 წლის მოწვევის უკანონო პარლამენტის მიერ 2005 წლის 11 მარტს მიღებულსაქართველოს პარლამენტის დადგენილება”-ში: „1991-92 წლების დეკემბერ-იანვრის მოვლენების სამართლებრივი შეფასების შესახებ(N 1104 - Iს), ვკითხულობთ:

- „საქართველოს პარლამენტი მიესალმება საქართველოში მიმდინარე ეროვნული თანხმობის პროცესს და მიიჩნევს, რომ უახლესი ისტორიის სწორი და პირუთვნელი სამართლებრივი შეფასება აუცილებელია ახალი ქართული სახელმწიფოს მშენებლობისათვის.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს პარლამენტი ადგენს:

1. საქართველოს პარლამენტი კვლავ ადასტურებს 1990 წლის 28 ოქტომბერს არჩეული საქართველოს უზენაესი საბჭოსა და 1991 წლის 26 მაისს არჩეული საქართველოს პრეზიდენტის, აგრეთვე მათდამი დაქვემდებარებული სტრუქტურების (შეიარაღებული ძალების ჩათვლით) და ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოების ლეგიტიმურობას სათანადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში. შესაბამისად გადაისინჯოს სისხლის სამართლის საქმეები იმ პირთა მიმართ, რომელთა ბრალდება ემყარებოდა მითითებულ სახელისუფლებო სტრუქტურებში მათ მონაწილეობას და მათ პოლიტიკურ მრწამსს.

2. დაიგმოს 1991-92 წლების დეკემბერ-იანვრის ანტიკონსტიტუციური შეიარაღებული სახელმწიფო გადატრიალება.

3. ეს დადგენილება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე” [იხ. მ. სალუაშვილი, „მემორანდუმი საქართველოში 1991 – 1992 წ.წ. მოვლენების შედეგას დარღვეული სამართლიანობისა და კანონიერების აღდგენა-დამკვიდრების პრინციპების თაობაზე“, თბ. 2012 წ., გვ.10-11].

როგორც ვხედავთ, საქართველოში დე-ფაქტოდ არსებული 2003/2004 წლის მოწვევის უკანონო პარლამენტი, მიზეზთა გამო, იძულებული გახდა დადგენილების სახით ეღიარებინა, რომ - „საქართველოს პარლამენტი კვლავ ადასტურებს 1990 წლის 28 ოქტომბერს არჩეული საქართველოს უზენაესი საბჭოსა და 1991 წლის 26 მაისს არჩეული საქართველოს პრეზიდენტის, აგრეთვე მათდამი დაქვემდებარებული სტრუქტურების (შეიარაღებული ძალების ჩათვლით) და ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოების ლეგიტიმურობას სათანადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში...“

 

2. 1995 წლის 28 ოქტომბრის [14 ნოემბრის] შემდგომად

შექმნილი მდგომარეობის

სამართლებრივი ასპექტები

1990 წლის 28 ოქტომბრის არჩევნების შედეგად ქვეყნის სათავეში მოსული საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოსთვის, „საქართველოს რესპუბლიკის კონსტიტუციის“  86-ე მუხლით განსაზღვრული 5 წლიანი ვადა - 1995 წლის 28 ოქტომბერს [უფრო ზუსტად: პირველი სხდომის ჩატარების 5 წლისთავზე - 14 ნოემბერს] ამოეწურა.

საქართველოში, უკანონო და არადემოკრატიული ე.წ. არჩევნებით ფორმირებული, 1992 წლის 11 ოქტომბრის მოწვევის დე-ფაქტოდ მოქმედი ხელისუფალის პირობებში, დევნილობაში მყოფ საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლეს ორგანოს [მუხლი 104] - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს, კონსტიტუციის 86-ე, 104,27-ე და 106-ე მუხლებით გაწერილი პროცედურების დაცვით, საქართველოს რესპუბლიკის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს მორიგი არჩევნების დანიშვნისა და მისი პირველი სხდომის მოწვევის პრაქტიკული შესაძლებლობა არ გააჩნდა.

შესაბამისად, 1990 წ. 28 ოქტომბრის მოწვევის საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოსთვის, კონსტიტუციის 86-ე მუხლით განსაზღვრული ხუთწლიანი ვადის - 1995 წ, 28 ოქტომბერს [14 ნოემბერს] ამოწურვის შემდეგ, ავტომატურად ამოქმედდა, ანუ ძალაში შევიდა - „საქართველოს ესპუბლიკის კონსტიტუციის“ 112-ე მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა - „...საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი თავის უფლებამოსილებას ინარჩუნებს ახლად არჩეული საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველ სხდომამდე“ [მუხლი 112].

ამდენად, 1990 წ. 28 ოქტომბრის მოწვევის საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოსთვის, 1995 წლისათვის, ხუთწლიანი ვადის, ანუ - „საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უფლებამოსილების ვადის გასვლის შემდეგ“ [მუხლი 112], სახელისუფლო ვაკუუმის შევსებისა და ხელისუფლების უფლებამოსილების უწყვეტობის პრინციპების დაკმაყოფილების მიზნით, კონსტიტუცია იმპერატიულად უთითებს, რომ - „...საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი თავის უფლებამოსილებას ინარჩუნებს ახლად არჩეული საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პირველ სხდომამდე“ [მუხლი 112], ანუ:

1995 წლის 28 ოქტომბრიდან [14 ნოემბრიდან] მოყოლებული, ქვეყანაში კანონიერებისა და სამართლიანობის აღდგენამდე, ანუ - კანონიერად დანიშნული და ახლადარჩეული საქართველოს უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს პირველ სხდომამდე, საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფოს ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს - საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს [მუხლი 104] უფლებამოსილებას, კონსტიტუციის 112-ე მუხლის თანახმად, ასრულებს - 1990-1991 წლებში, აგრეთვე - 1992 წ. მარტში, 1993 წ. ივლის-ოქტომბერსა და 1994 წლის აპრილში გამართულ საქართველოს უზენაესი საბჭოს სხდომებზე მიღებული გადაწყვეტილებებით ფორმირებული, საქართველოს კანონიერი ხელისუფლების სამართალმემკვიდრეობის მატარებელი ერთადერთი უმაღლესი სახელისუფლო სტრუქტურა  -  საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმი.

 

 თბილისი,

2013 წელი